Humo Sprak Met dEUS

Humo Sprak Met dEUS

Het grote dEUS interview

HUMO dEUS

In Ronda. een verblindend mooi stadje in Zuid-Andalusië. staar ik vanop de Puente Nuevo in een bergkloof die wel honderdvijftig meter diep is en nog dieper lijkt: el tajo. Beneden ruist de Rio Guadalevin naar behoren. Mijn gids zegt dat Spaanse kandidaat-zelfmoordenaars van overal in het land hierheen komen om hun leven van een zelfbe­dachte pointe te voorzien. Niet zelden doen ze dat met enig gevoel voor stijl: ze doffen zich ervoor op, en in de uren voor ze zich met huid en haar aan de zwaartekracht over­leveren, gaan ze nog eens uitgebreid tafelen in een van de betere restaurants in de ou­de binnenstad. Ik zie het zó voor me: zo’n hooggehakte en in dure kleren gehulde furie van Almodóvar die lijdend aan de ongeneeslijke ontrouw van de José van haar dromen. een tikkeltje tipsy en dus ook een beetje komisch naar de afgrond wankelt en wegens haar nauwsluitende rok nogal onbeholpen over de reling klimt. In haar val wou ze nog roepen dat Jose het niet waard is dat hij leeft, maar ze viel sneller dan die zin.

De machtige Orson Welles had iets met deze streek; toen hij achttien was, heeft hij een jaar in Sevilla ge­woond, op zo’n honderdtwintig kilo­meter hiervandaan. Omdat hij als wonderjongen ongeveer álles kon worden, vond hij dat een carrière als torero ook tot zijn mogelijkheden be­hoorde. ‘1 used to pay drinks for every man in Andalusia,’ zei hij ooit over die tijd. Zijn urne is nu bijgezet in Ronda, in het privé-domein van zijn ook al dode vriend Antonio Or­donez, in Spanje een torero van my­thische proporties.

De grote Hemingway, die aan de hand van stierengevechten de dood in de ogen wilde zien, had een voor­liefde voor de arena van Ronda, die, gebouwd in 1785, de oudste van Spanje is. Ook Rainer Maria Rilke raakte aan deze plek verkleefd. Er is zelfs een autorijschool naar hem ge­noemd: eeuwigheid door poëzie.

Rainer-Maria-Rilke

Het ongetwijfeld inspirerende Ronda is ook de Spaanse uitvalsbasis van dEUS, wellicht de opwindendste Belgische rockgroep tot nog toe. dEUS heeft net ‘The Ideal Crash’ uit -nu moet ik weer aan die furie van Al­modóvar denken – hun derde cd, als ik het eigenaardige hoorspel ‘My sis­ter is my clock’ even buiten beschou­wing laat. ‘The Ideal Crash’ is prachtig pyscho-drama waarin de grens tussen pop en pijn wordt verkend, muziek waarin de traditie aan de tranceach­tige soundtrack van het heden wordt getoetst, en waarin een melancholie ten behoeve van deze tijd wordt uitgevonden. Het is me wat, aan het einde van de eeuw.

Tussen verdriet en geluk

In Bar Sanchez, binnen loopafstand van de opnamestudio waarin ‘The Ideal Crash’ is ontstaan, barst het van de oude mannen die luidruchtig kaartspelen. De televisie braakt, als het voetbalnieuws op is, telenovella’s, zodat Tom Barman en ik besluiten buiten op het terrasje te gaan zitten. Tom wordt in zijn kringen Tommy genoemd; hij ziet er ondanks lange nachten uitstekend uit, gezond, rank van lijf en leden, een weerbare noor­man met een IJzeren Gestel en van top tot teen opgetrokken uit star quality: hij valt op zonder daar moei­te voor te hoeven doen.

TOM BARMAN « Ik doe nu wat ik al­tijd al heb willen doen: mijn zin. Nog niet eens zo lang geleden kon ik me behoorlijk blasé uitlaten over muziek maken en in-een-groep-zit­ten, want eigenlijk wilde ik vooral cineast zijn. Muziek zag ik meer als een tijdverdrijf in-afwachting-ván, maar daar ben ik nu helemaal over­heen. Pas op, ik investeerde toen ook al heel veel enthousiasme in dEUS, maar ’t ging allemaal zo snel en makkelijk, en er werd vrijwel meteen gunstig op gereageerd, zodat ik het bijna niet serieus kóri nemen. Van­daar dat ik voortdurend dacht: het Grote Werk moet nog komen, en dat zou clan iets met film te maken hebben. Nu pas besef ik ten volle hoe belangrijk die muziek voor mij is.»

HUMO Waardoor ben je dat begin­nen te beseffen?

BARMAN « Door ‘The ldeal Crash’. 1998 was voor mij, op persoonlijk gebied, een erg moeilijk jaar. De eer­ste grote relatie van mijn leven, mijn eerste liefde eigenlijk, liep stuk. ’t Ging me dus erg slecht, en tegelij­kertijd zat ik hier in Ronda in de studio en moest ik aan het werk. De situatie was tamelijk onhoudbaar, maar een uitweg was er niet. Het kon bijna niet anders dan dat al mijn teksten over die breuk gingen, en voor het eerst in mijn leven heb ik mezelf onder het schrijven moeten afremmen: het vloeide er zo uit.»

HUMO En dat vertrouwde jij niet helemaal?

BARMAN « Toch wel, maar ik was er me van bewust dat dat iets nieuws was voor mij, en dat het dus ook iets nieuws zou zijn voor de men­sen die ons kennen en van ons houden. lk was bang dat die per­soonlijke teksten niet in goede aar­de zouden vallen, omdat ons pu­bliek dat nu eenmaal niet van mij gewoon is. Omdat het bijvoorbeeld ‘Suds & Soda’ of Morticianchair’ wil. Maar aan de andere kant had ik geweldig veel zin om daar grondig mijn voeten aan te vegen

TOM BARMAN: “IK MOET NIET ZO NODIG EEN LEVEN HEBBEN. dEUS IS MIJN LEVEN”

HUMO Dat begrijp ik, want waarom zou iemand je kwalijk kunnen se­men dat je songs uit je prive-leven voortvloeien? lk denk dat de mees­te gedreven songwriters het in hoofdzaak over zichzelf hebben of over hoe zij het leven ervaren.

BARMAN « Ik had het er nochtans moeilijk mee. Ik was erdoor verrast. lk wou absoluut niet in emotioneel exhibitionisme vervallen: je kent ze wel die popzangertjes die over hun onbetekenende probleempjes zitten te neuzelen, zodat het publiek zich terecht kan afvragen: ‘Wat hebben wij daar nu aan?’ Ik heb me daar zelf vaak aan geërgerd, maar het rare is dan weer dat ik het van be­paalde mensen ook heel erg kan appreciëren. Ik hou bijvoorbeeld heel veel van de combinatie van bijbelse of filosofische verheven­heid en kleine huis-, tuin- en keu­ken-beelden die je vaak bij Leo­nard Cohen en Will Oldham ziet. In ‘Magdalena’ heb ik dat ook ge­probeerd: het gaat eigenlijk over een discussie tussen een jongen en een meisje tijdens een autorit. ‘Magdalena’ was een song die ik aan het eind van de sessie heb ge­schreven: het licht aan het einde van de tunnel was in zicht: ’t bleek een rave te zijn (lack).

Stef Kamil Carlens en Rudi Trouve hebben vanaf het begin over Lichzelf geschreven: over bun liefdes, over hun tegenslagen. Het was hun shy, zeiden ze, en dat nam ik ook van hen aan. Maar ik hield me liever op de vlakte, ik speelde liever net taal, of met de kleur van woor­den. lk vind het nog steeds niet normaal dat ik nu over mezelf schrijf, want daarvoor was die ommekeer toch te ingrijpend. Ook al omdat ik dacht: ‘Nu begint het pas.’

HUMO Maar vind je het al met al een positieve ervaring?

BARMAN: O jaabsoluut, zéér positief: ´t was een revelatie voor mij. Dat hale jaar ’98 in Ronda was ove­rigens erg intens, en ook binnen de groep zijn er zeer ingrijpende dingen gebeurd: Craig (Ward) is getrouwd en hij heeft. door z.n huwelijk, be­sloten niet langer in Belgie te wo­nen. Eerst wilde hij naar New York, maar daar zijn de huurprijzen iets te hoog, en dus heeft-ie zich met zijn vrouw maar in Glasgow gevestigd, zijn geboortestad. Zijn huwelijk was ingrijpend voor elk individu binnen de groep: we zaten hier vrij gelso­leerd, in een land waarmee we on­dertussen wel vertrouwd zijn maar dat toch niet het onze is, we zaten constant op elkaars lip, zodat we niet naast bet overweldigende geluk en de verliefdheid van Craig konden kijken, en Craig en de anderen kon­den ook niet doen alsof ze mijn ver­driet niet zagen.

» Craig heeft een stuk van vrij­wel elke song gecomponeerd, waar­door hij eigenlijk in mijn heel per­soonlijke teksten tussenkwam. ’t Was alsof geboorte en dood samen­vielen: Craig stood voor een nieuw begin, en ik maakte het bittern ein­de van lets mee; met die tegenstrij­dige gevoelens op de achtergrond, of op de voorgroud, schreven we songs: het kon eigenlijk niets an­ders dan een intens proces worden, met hoge highs en lage lows. lk voelde me ontzettend beroerd, maar ondertussen beyond ik me bier in Ronda op een van de mooiste plek­ken op aarde: ook dat was een rare, vervreemdende tegenstrijdigheid.»

Het slagveld thuis

HUMO Nu we het toch over je per­soonlijke levenssfeer hebben: toen jij geboren werd, was je vader al drieenzestig. Vond je dat zelf ook een merkwaardig felt?

BARMAN « 1k zat altijd tussen oude mensen, ik zocht zelfs bewust bun gezelschap op. omdat ik dat aange­naarn vond. at leeftijdsverschil tussen rnij en mijn vader leek zich­zelf op te lossen: ik dacht er weinig aan. Then ik vijftien was. de leeftijd waarop je de wereld pas goed be­gint te ontdekken, was hij al ach­tenzeventig. In normale omstandig­lieden is je vader dan een jaar of vijfenveertig.

Van dEUS heeft hij nooit iets geweten, want hij stierf in de tijd dat ik net gitaar begon te spelen. Bovendien hield hij niet van mu­ziek. We hadden thuis zo’n bar­meubel: op een keer kwamen ze nachts thuis van een of ander res­taurant, en ik kwam mijn kamer uit: er klonk Frans chanson, onge­twijfeld lets van Jacques Bret, Leo Ferre of Charles Dumont, en mijn moeder zat een beetje te wenen aan de bar, ontroerd door die liedjes. Mijn vader keek me aan met zo’n blik van: “t Is weer zover’ (loch!). Dat tafereel is me altijd bijgebleven.

» lk weet niet of ik ooit een va­derfiguur in hem heb gezien; ’t leek me meer iernand die toevallig bij ons inwoonde (licht). Ik heb niet de mooiste tijcl van zijn leven meege­maakt: hij was ernstig ziek – Alz­heimer. ’t Was eigenlijk heel ver­warrend. Naarmate hij zieker werd, werd de situatie claustrofobischer, en dus helemaal niet meer aange­naam, om het eens eufemistisch uit te drukken. We discuteerden veel, altijd al, maar gaandeweg werden die discussies bitsiger. ’t Was een slagveld, op de duur. Toen ik naar de filmschool ging, vroeg men mij naar mijn lievelingsfilm. Dat was toen ongetwijfeld ‘Who’s afraid of Virginia Wool/?’ van Mike Nichols. Die film was zó herkenbaar voor mij (lack). De verbale steekspelen bij ons thuis waren wel niet zó erg, maar toch heavy genoeg.

lk merk nog steeds dat mensen denken dat ik kwaad ben terwij1 ik gewoon aan het discussieren ben. fhuis werd een argument met hand en land verdedigd: dar was onze ge­meenschappelijke expressievonm Mijn vader was bovendien een cas­sant persoon, die ons onmiddellijk op ons nummer zette. Mijn zus heeft daar zwaar onder geleden, terwijI ik me er meer tegen afzette. lk speelde het spel. Daar hield hij van, van dat soort competitie. We dongen ook al­lemaal naar zijn gunsten. Winnen was fijn en verliezen was hard.

lk denk dat ik, ondanks die on­gewone gezinssituatie, relatief ge­lukkig was, vooral omdat ik mijn zin kon doen. Le moedigden mij ook aan in alles wat ik deed. Behalve wat baskerbal betreft: dat vond vooral mijn moeder geen goeie sport. punt uit. Mijn moeder was, als het crop aankwam, een nog sterkere persoonlijkheid dan mijn vader. Mijn vader vond het fantastisch dat ik ging schermen, maar ik vond dan weer dat ik er niet goed genoeg in was. Het werd uiteindelijk squash. wat ik toen wel goed kon..

HUMO Maak je gebruik van je corn­petitiegeest in wat je nu doet?

BARMAN • Slecht spelen op Pinkpop en zeggen: ‘Op Lowlands moet het honderd percent beter.’ De lat hoog leggen. Als dat dan lukt. dan be­schouw ik het als een overwinning. maar voor de rest ga ik nooit met andere groepen een competitie aan. lk concurreer niet, want dat lijkt me compleet idioot..

Nu of nooit

HUMO Op ‘The Ideal Crash’ omhel­zen jullie ongeremd de meest somptueuze popmelodieen. Voor­dien hadden jullie wel eens de nei­ging om een mole melodic te schrijven, maar dan puur om ze daarna met vereende krachten stuk te kunnen rijten.

BARMAN r Ja, dat is waar, al durf­den we op ‘In a bar under the sea’ toch ook al popmelodieen aan, iu songs als ‘Little Arithmetic’s’ en ‘Serpentine’. Dat heeft altijd al in ons gezeten, om de simpele reden dat we allemaal grote fans van pop­muziek zijn. Vooral in Engeland had en heeft men liet graag over onze zogenaamde artyness, wat stilaan een frustratietje van mij is geworden. want artyness overschaduwt het feit dat ik eigenlijk een ouderwetse­songwriter-met-akoestische-gitaar ben. Zo zie ik mezelf nog het liefst.

» Bon. die kunstzinnigheid, of hoe je het ook noemen wilt. zullen we in het begin misschien wel een beetje hebben gecultiveerd, al vonden wij het voor het overige volkomen nor­maal dat we onze eigen video’s maakten, en zelf onze hoezen en T-shirts ontwierpen. Wij vonden het normaal dat we alles zoveel mogelijk controleerden. Is dat overigens artv­ness? We nemen zelfs speciaal het vliegtuig om ons fiat te gaan geven aan een ontwerp van een hoes of een T-shirt. Ik wil dat alles wat van ons in de winkel ligt oké is.»

HUMO In welke mate houdt de za­kelijke kant van dEUS je bezig?

BARMAN « Gelukkig beginnen die zakelijke gesprekken pas als de plaat af is: dan pas moet er bijvoor­beeld over singles gesproken wor­den, en dus over de songs die vol­gens ons op de radio de grootste kans zouden maken. Voor de rest voelen wij ons een zodanig hechte groep dat we beter dan wie ook we­ten welke richting we uitmoeten: de businesss hoeft ons niet artistiek te sturen – ik mag er zelfs niet aan dènken. Maar wij willen wel ge­hoord worden, zoveel is duidelijk.»

HUMO Nog niet zo lang geleden liet je, in verband met ‘The Ideal Crash’, door de Nederlandse Volks­krant optekenen: ‘We moeten deze keer substantieel meer cd’s verko­pen.’ t Klonk alsof er toch enige prestatiedwang in het spel was.

BARMAN « Dan toch alleen maar dwang tegenover onszelf. lk heb me boos gemaakt over dat stuk in De Volkskrant: die man is drie dagen in Ronda geweest, ik heb hem in mijn kamer nieuwe nummers laten horen, we hebben over alles gesproken, en dan heeft hij het uitsluitend over (JEUS die in een prachtige locatie een beetje over verkoopcijfers zit te lullen. Maar soit.

» We moeten vooral iets tegenover onszelf bewijzen, wat neerkomt op: vooruitgaan. Van onze eerste twee cd’s hebben we er zo’n tweehonderdduizend per titel verkocht. Van de tweede niet meer dan van de eerste en dat r,e. ik als een stilstand.

Is overigens simpel. hoor: als het niet beter wordt. zal asland ons laten vallen, wat niet noodzakelijk een slechte zaak voor ons is, want onze schuldenberg zou erdoor verdwij­nen, en ik ben ervan overtuigd dat we wel ergens anders terecht zou­den kunnen. Maar goed: om door te kunnen gaan, moeten we gewoon op allerlei gebied beter worden.

» Van verkoopcijfers is er nooit sprake vóór we een nummer begin­nen te schrijven. Aan de andere kant ergert het ons dat veel kut-groepen ontzettend veel kutplaten verkopen, terwijl wij onszelf toch een goeie groep vinden, een groep die méér verdient. Maar er is hoop, want’ groepen als Radiohead en Beek bewijzen dat iets moeilijker muziek, waarvan de toegankelijk­heid te vergelijken valt met die van dEUS, ook erg verkoopbaar is, al is die muziek dan verre van happy.»

Tom, Stef Kamil en de anderen

dEUS

‘1998 was voor mij, op persoonlijk gebied, een erg moeilijk jaar. De eerste grote liefde van mijn leven liep stuk; ’t ging me dus erg slecht, en tegelijkertijd zat ik hier in Ronda op een van de mooiste plekken op aarde. Het
was een rare, vervreemdende tegenstrijdig-heid.’

HUMO Mensen die je goed kennen, hebben het, als je er niet bij bent, altijd over je gedrevenheid. Ben je jezelf van die gedrevenheid bewust?

BARMAN « lik heb mezelf altijd heel hard willen bewijzen. lk zou niet weten hoe dat precies komt, maar het schemert door in zowat alles wat ik doe, op het slopende af. Het is zo­wel vermoeiend voor mijn vrienden en kennissen als voor mezelf. Men­sen vinden het soms moeilijk om achter me aan te hollen, en dat geldt ook voor de huidige dEUS.

» In het Sint Jan Berchmans Col­lege in Antwerpen heeft een leraar Nederlands mij ooit eens als volgt op m’n plaats gezet: ik geloof dat ik weer met enig misbaar een of ande­re stelling aan het innemen was, en toen zei die man: ‘Tom Barman, hou nu even op, kijk voor de veran­dering eens om je heen, en ontdek: de ANDEREN.’ De hele klas lag plat – ik ook overigens, en ik vond dat mijn leraar gelijk had.

» En toch ben ik geen geboren so­list – daar heb ik al veel over nage­dacht; ik heb mensen nodig naar wie ik kan opkijken, mensen die dingen kunnen die ik niét kan. Waren dié er niet, dan denk ik dat ik snel op me­zelf uitgekeken zou zijn. Maar tege­lijk hen ik ook een vechter, die niet zonder gevechten kan. Er waren mensen die dachten dat het met het gevecht binnen dEUS afgelopen zou zijn toen eerst Rudi Trouvé vertrok, en daarna Stef. Dat is verre van waar, want het blijft vechten om be­paalde stukken op de cd te krijgen, het blijft vechten om ieders mening zodanig te kunnen verwerken dat er iets samenhangends ontstaat.»

HUMO Moest je er tijdens de opna­mes van ‘The (deal Crash’ op een of andere manier rekening mee hou­den dat Stef Kamil Carlens er deze keer niet meer bij was?

BARMAN « Neen. Na twintig concer­ten stónd Danny Mommens er.  Toen hij op Pukkelpop voor het eerst niet ons optrad, kregen we nog te horen: ‘Jezus, waar komen ze nu weer mee aanzetten?’ Maar dat soort geluiden verstomde al snel. Danny heeft duidelijk z’n stempel op ‘The !deal Crash’ ge_ drukt: als bassist is hij heel anders dan Stef, meer laidback. Nu klinken we bijna groovy, terwijl we vroeger veeleer zenuwachtig waren.»

HUMO Aan z’n recentste Humo-interview te oordelen, is Stef nog altijd erg op je gesteld. Hij leek zich  destijds ook een beetje zorgen te maken over je lichamelijke en geestelijke gezondheid. 

BARMAN <, Wat dat laatste betreft kan Stef nogal overdrijven, vind ik  (lachje). Ik ontmoet hem de jongste  tijd steeds vaker: we komen heel goed overeen. En we zijn zeker van plan om samen ooit nog dingen te  doen. Kijk, we hebben samen verwarde, moeilijke tijden meegemaakt, en daar moeten we nu nog  een beetje van bekomen.

» Maar goed, bij dEUS beleven we nu iets anders: we hebben de luxe om van elke plaat een debuutplaat te maken doordat er nieuwe mensen in de groep zitten. of doordat ze een andere rol, een andere klemtoon krijgen in de groep.»

HUMO In dat interview zei Carlens ook: ‘Als je met iemand werkt die heel destructief is, iemand die wegens zijn passie alles omver loopt, dan wan je wel een beetje mee op dezelfde weg.’ Herkende jij daar jezelf in?    

BARMAN « Zou het over mij gaan? , !” Als het over mij zou gaan, dan vind `” ik dat Stef weer overdrijft (lacht). Ik , l’ denk dat ik heel romantisch hen, ze-1 P’ ker nu ik de persoonlijke invalshoek ! : heb ontdekt. Dat betekent nog niet dat ik vroeger in mijn teksten nonsens  verkocht, of dat ik de mensen in de maling  nam, Ik wil alrijd alles top op het bot doen, en daardoor raak weleens oververmoeid, of je kunt het tijdelikj niet meer aan zodat je uit je dak gaat. Dat heb ik ervoor over, want ik leer altijd wel iets van zulke crisissen. Ik vind in-een-groep-zitten steeds romantischer, al wordt het ook steeds moeilijker. Ik heb het geoel dat we ondertussen al iets als een carriere hebben, en ik ben er trots op dat we al drie cds hebben gemaakt. Ik vind het goed  dat ik al op iets kan terugkijken. Gisteren heb ik dat erg letterlijkgedaan: ik heb al onze videoclips nog eens bekeken.

HUMO En wat datch je?

BARMAN « Ik zei tegen Klaas (Janzoons) die meekeek: ‘Wat zijn Wij somber geworden.’ Ais je de speelsheid van die eerste clips ziet, en dan die donkerte die komt opzetten in ‘Turnpike. – en het gaat sinds­dien van kwaad tot erger (lacht). ‘The Ideal Crash’ is ook niet wat ik vrolijk zou noemen.»

HUMO Neen. Sommige melodieën suggereren luchtigheid, maar dat is dan buiten de sinistere tekst gere­kend. Laten we het eens over het inmooie ‘Sister Dew’ hebben, dat naar de inhoud bijna een middel­eeuwse ballade is: moordenaar blikt terug op wat hij met z’n ge­liefde heeft gedaan. Hij blijkt ver­scheurd te zijn tussen spijt en een raar soort tevredenheid, wat er dan weer het moderne aan is.

BARMAN « Er zitten drie stemmen in dat nummer: de stem van een man die zijn vreselijke daad opbiecht aan een spirituele moeder, die hij aanspreekt met Sister Dew. Een tweede stem is de stem van het zelfonderzock: ”t Zal wel aan haar gelegen hebben, al wéét ik het ei­genlijk niet zeker.’ En de derde stem is onmiskenbaar de stem van le duivel, die hem influistert: ‘Ik heb er best van genoten.’ Die tekst was eruit voor ik er erg in had. Hij zal dus wel iets met een demon in mij te maken hebben: iemand ver-!noorden, dat doé je natuurlijk niet, wat niet wegneemt dat je wel eens iemand wil vermoorden.»

dEUS

‘Vroeger had zowat ieder groepslid van dEUS een nevenproject. Dat was heel romantisch, maar in de praktijk was het een nacht-merrie. Maar we zijn een paar keer keihard op ons bakkes gevallen en we hebben daar lessen uit getrokken

Smoorverliefd

HUMO In de titelsong ‘The !deal Crash’ vraag je je af: ‘How can a man kilt gentlyr

BARMAN « Dat gaat meer over het beëindigen van een relatie: als er passie mee gemoeid is, kun je die passie niet zachtjes ongedaan maken.» HUMO Passie: één ellende, hoor, wat ze er in Flair ook over mogen beweren.

BARMAN « Maar ook een ongelofe­lijke bron van energie. Wat een energie komt er al niet vrij als je smoorverliefd bent? En als het

spaak loopt, komt er negatieve ener­gie vrij. waar ik ook iets mee kan doen. Ik grijp sneller naar mijn gi­taar als ik me slecht Voel, maar toch geloof ik ook in de demystificatie van het songschrijven, waar Elvis Costello erg goed in is. Die zegt:

1 Is gewoon werk. Iets maken:» HuM0 Je hebt het in je teksten vaak over aansturen op een breuk, zo van: ‘Sorry, ik moet gaan, want dat is nu eenmaal de aard van het beestje.’

BARMAN « Inderdaad. ook al omdat ik als tekstschrijver vooral niet te politiek correct wil zijn. Als ik denk: `Dit verwacht men niet van mij’. schrijf ik het toch maar lekker op.»

HUMO (iaat zelfs de tekst van ‘Sister Dew’ terug op de breuk met je vriendin?

BARMAN « Alle teksten van ‘The Ideal Crash’ gaan er eigenlijk op terug. ’t Is iets heel dubbelzinnigs: ik ben vo­rig jaar in januari aan de lvrics be­gonnen en ik heb ze pas in septem­ber afgewerkt. Ondertussen was mijn situatie helemaal veranderd: het zijn eigenlijk teksten van twee totaal verschillende personen. Ik was met donkere teksten bezig, terwijl ik me eigenlijk al veel beter voelde: daar­door zit er wel eens een rare tournu­re in. Terwijl ik die teksten aan het schrijven was, was ik me niet bewust van de somberte ervan. Ik liet een paar nummers in Duitsland horen, en men vroeg me een beetje gege­neerd-lacherig: ‘Tom, are you 0.1(.?’»

HUMO Wie is die spirituele moeder Sister Dew genaamd? Is ze een soort Onze-Lieve-Vrouw?

BARMAN « De melodie kwam eruit, en de eerste zin die mij te binnen schoot was: `Oh mv sweet Sister Dew what have I done?’ Die heeft dan de rest van de song gedicteerd. In mijn verbeelding is ze een ver­schijning, maar wie ze precies is, zou ik niet weten. Niet de buur­vrouw (lacht). Je zei daarnet dat de melodie iets middeleeuws had: pre­cies daarom was ik eerst bang dat ze misschien te folksy was. Maar dat veranderde meteen toen de rit­mesectie eraan werd toegevoegd.»

HUMO Aan het eind van ‘Sister Dew’ geef je een verklaring voor die moord: All my life I never loved the one.

BARMAN « In de coupletten dáár­voor klonk het nog: ‘All mv life I’ve only loved the one.’ Ik verander die zin in het derde couplet, maar ik heb er geen seconde over nage­dacht waarom ik dat deed. Als ik haar mijn teksten liet lezen. vroeg mijn ex-vriendin wel eens: ‘Maar wat betekent het nu allemaal?’ Wat voor belang heeft dat nu eigenlijk?»

HUMO Laat ik je eens zeggen wat ik zoal in ‘One Advice Space’ kan zien: het zou over de verhouding junk-dealer kunnen gaan, of over knechts en meesters in de liefde. En de algemene sfeer doet mij aan de film ‘Traste’ van Andy Warhol en Paul Morrissey denken.

BARMAN « Dat mag allemaal, maar voor mij was het in de eerste plaats een ode aan de nacht, en meer be­paald aan dat geheimzinnige half­uurtje waarin de roes van het uit­gaan omslaat in iets surreëels. Stel je daarbij het moment voor dat je de discotheek verlaat, en opnieuw in de buitenwereld terechtkomt. Die bui­tenwereld blijkt ineens veel minder gewoon dan hij in werkelijkheid is. Het idee achter ‘One Advice Space’ hebben we voor de videoclip van ‘Instant Street’ gebruikt. Die twee songs zijn compatibel.»

HUMO In die clip verlaten jullie een discotheek en stuiten op de politie. Is dat misschien een toespeling op die keer toen Craig en jij aangehouden werden op verdenking van drugsgebruik en dealen?

BARMAN • firen kleiut j(‘ dan. Al dan­send weglopen van de flikkert: dat vond ik een mooi idee.»

HUMO Riskeer je niet dat men ‘One Advice Space’ als een soortement drugsvisioen ziet?

BARMAN « Misschien als een visioen dat uit alcohol voortkomt, maat (hit ze voor mijn part denken wat ie willen: ik (Cl) er lak ;ian. ’t Citaat niemand een reet aan.»

Nooit onder een ladder

HUMO ‘You’ve been artificially sad bul never naturally high,’ luidt het in ‘Evcrybodys weird.

BARMAN « Die song is voor mij een alibi om gedurende vijftien minu­ten een absolute fascist te kunnen zijn, ongenuanceerd, en razend op iedereen en alles. Dat het ook een dansbaar nummer is, vond ik een aangename perversie (lachje). En het overkomt me wel eens dat ik werkelijk iedereen heel raar vind.»

HUMO ‘Lees see who goes down first’ gaat, denk ik, over burigheid, de snelle wisseling van stemmingen die je overvallen, en waaraan je geen weerstand kan bieden.

BARMAN « Controleverlies. Het be­gint als een bedaard verhaaltje, maar het ontspoort, ook muzikaal. Wegens die opbouw staat het me toe live even te schuimbekken, wat ik heerlijk vind. ’t Is geïnspireerd op het boek ‘Amok’ van Stephan Zweig: over een ziekte waardoor perfect normale mensen halsoverkop gek worden.

» Ik denk dat ik een voorliefde heb voor dingen die ontaarden: die zijn om te beginnen dramatisch in­teressanter, maar anderzijds ver­wacht ik altijd dat dingen slecht zullen aflopen. Ik ben nogal ang­stig. Soms kan ik niet slapen omdat ik ineens – zonder aanwijsbare re­den – denk dat een vriend van mij in een auto-ongeluk zal omkomen. Of dat mijn moeder ernstig ziek zal worden terwijl ik op tournee ben. ‘t. Zijn dwanggedachten die gaande­weg in zekerheden veranderen, zo van: ‘Zo zit liet leven in elkaar.’ Dat alles in mijn teksten slecht afloopt, is dan ook een soort defensieme­chanisme. Ik heb dan de indruk dat ik het naderende onheil afhou, dat ik het een beetje kan bezweren.»

HUMO Wie of wat is ‘the God of smal! things’ die in de song ‘The Magie Hour’ voorkomt?

BARMAN « Eerst zouden we dat nummer ‘The God ofsmaii things’ noemen, maar het bleek (Ie titel van de roman te zijn waarmee Arundha­ti Roy de Rook’er Prize heeft gewonen. En the God of small things bleek in werkelijkheid iets helemaal anders te zijn dan ik me erbij had voorgesteld: in Griekenland hebben mensen die aan de traditie gehecht zijn nog steeds huisgodjes. Beeldjes die ze vooral niet mogen kwijtspelen of er gebeurt iets verschrikkelijks. lk had het over iets anders: onze grote ambities inzake een relatie kunnen niet worden waargemaakt, zodat er voor ons niets anders opzit dan ons te richten tot de kleine dingen.»

HUMO Heb je al wel eens gemerkt dat je met je teksten méér bij mensen teweegbrengt dan je eigenlijk wil?

BARMAN « Er is een vrouw die me al drie jaar achtervolgt met brieven en citaten uit mijn teksten. Soms belt ze, en wekelijks stuurt ze me twee of drie brieven, op rijm geschreven: ik lees ze zelfs niet meer. Dat bellen is nog het akeligst. Ze zegt dat ze in de kliniek was beland nadat ze me had ontmoet, en dat ze sindsdien niet meer weet wat er met haar gebeurt. Soms belde ze vijf keer op een avond. en ze weet me altijd weer te vinden: ‘Zeg me de naam van je vriendin.’»

HUMO Zou je ook een eenzijdig ge­lukkig nummer kunnen schrijven?

BARMAN « Dat heb ik gisteren ge­daan. Een Parijse vriendin vertelde me laatst dat ze zangles aan het ne­men was en nu ook in een groep zat. Maar de jongen die teksten voor haar schreef, vond ze niet goed, want die teksten klonken als – en ze verzon een voorbeeld: ‘T lo­ve you ‘cause you’re Wee to me.’ Ik vond dat een prachtig zinnetje, en gisteren heb ik dus de song ‘1 lop,e you ‘cause you’re ‘tjee to me’ geschreven. Mooi, simpel en. in te­genstelling tot wat je op het eerste gezicht zou denken, niét banaal.

» Maar zo’n nummer over abso­luut geluk schrijven, vind ik dan weer om moeilijkheden vragen. Ik ben niet bijgelovig. maar ik loop nooit onder een ladder door. Ik denk heel vaak: `Je weet maar nooit.’»

Het recht van de creatiefste

HUMO Carlens beweert dat jij de bindende factor van dEUS bent. Kortom: zonder jou geen dEUS.

BARMAN « Dat lijkt me evident,

want ik ben met de groep begonnen. Ja, ik zal wel vasthoudend zijn, en ik heb het geluk gehad zoveel geta­lenteerde mensen te vinden: ver­vang maar eens een Rudi Trouvé of een Stef Kamil Carlens. Maar Craig kwam, en hij was totaal niet gehin­derd door wat Rudi vóór hem had gedaan. Danny Mommens was niet geïntimideerd door wat Stef had achtergelaten. Als je met een groep iets wil bereiken, moet je volharden. Op een bepaald moment willen sommige groepsleden een gezinne­tje stichten, en dan wordt de kans groter dat zij zeggen: ‘Laat maar, voor mij hoeft het niet meer.’ Daar moet je aldoor voor uitkijken.»

HUMO Voor mij luidde de opkomst van dEUS een Nieuw Begin van de Belgische rock in: voor het eerst gingen jullie echt de grenzen over, waren jullie echt exporteerbaar.

BARMAN « Ach, misschien waren wij gewoon arrogante klootzakjes die zeiden: ‘België? Komaan, zeg, laten we geen tijd verliezen en meteen naar Engeland trekken, om daar een platencontract te versieren.’ Vroeger dacht men misschien iets te vlug: ‘Engeland? Dat lukt to. ch nooit.’ Hoe arrogant het ook mag in en, het buitenland hebben wij altijd als een evidentie gezien – we maakten per slot muziek voor iedereen, en niet alleen voor de bewoners van de Lin­keroever. Pas achteraf kwamen wij erachter dat het allemaal niet zo vanzelfsprekend was.

» lk ben blij dat het blijft duren: dEUS is er nog altijd. Zita Swoon boert goed, net als Soulwax, K’s Choice en Ozark Henry. ’t Had eerst alles van een hype die zou uit­eenspatten als een zeepbel, maar ’t is kennelijk toch iets duurzamers geworden. In Nederland worden ze stilaan gek van het Belgische aan­bod: ‘Waar blijven ze in godsnaam vandaan komen, die bands?’»

HUMO Betekende het cultureel am­bassadeurschap van Vlaanderen méér voor jullie dan de subsidie die ermee gepaard ging?

BARMAN « Neen. Voor ons was het geld dat wij goed konden gebrui­ken: we hadden het nodig om de logistiek van buitenlandse concer­ten te sponsoren, op een moment dat we daarvoor geen geld van de platenfirma konden krijgen omdat onze cd al te lang uit was. Maar toen we met Blur door Australië toerden, vóór we cultureel ambas­sadeur waren, spraken we in inter­views bijna voortdurend over Bel­gië: over de modescene van Ant­werpen. over Belgische films, over schilders als Magritte en Delvaux; ik bedoel: daar hadden we die prot­serige titel niet voor nodig.

» Maar anderzijds vind ik dat er in zo’n cultureel ambassadeurschap toch een zekere aanvaarding van rockmuzikanten doorschemert. Door zo vaak in het buitenland te zijn, hen ik dat chaotische, kleine België ook meer gaan apprecieren. Men begrijpt ons niet goed in het buitenland, en dat vind ik een inte­ressant vertrekpunt.»

HUMO Moet er democratie heersen binnen dEUS?

BARMAN « Sowieso heerst binnen dEUS het recht van de creatiefste; en wie het hardst werkt, kan het meest ideeën doordrukken. Dat wéét elk groepslid. en iedereen heeft daar vrede mee. Wie niet zo hard werkt, kan nog altijd iets toevoegen aan een song die een andere heeft ge­maakt. Soms ontstaan er vervelende discussies, zo van: ‘Torn, jij krijgt al­tijd de aandacht’, maar als ik bedenk hoeveel rijd ik in dEUS stop – en dat wil ik in de discussie niet eens als argument gebruiken, want ik doé het graag, maar toch zeg ik dan: ‘Schrijf jij dan die nummers. zorg jij er dan voor dat die loop of die sample klaar is tegen morgen.’

» Nu. ik wil ook niet de scoutsleider uithangen; ik wéét dat je sommige mensen niet tot extra prestaties moet aanzetten. Craig raakt thuis bijvoor­beeld nooit een gitaar aan: hij oefent nooit, en kennelijk heeft hij dat ook niet.nodig. Hij zegt van zichzelf dat hij extreem lui is, maar toch heeft hij altijd z’n shit klaar, en wat hij speelt vind ik altijd erg goed.»

Op ons bakkes

HUMO Ik vind ook dat jullie er op ‘The ldeal Crash’ zowel composito­risch als muzikaal-technisch op zijn vooruitgegaan.

BARMAN « Dat komt wellicht doordat we deze keer onze ideeën tot in de details konden uitwerken: we hadden de tijd, we hebben uitgebreid demo’s kunnen maken, men heeft ons alle mogelijkheden geboden: laat ik zeg­gen dat ‘The Ideal Crash’ toch nog deze eeuw moest uitkomen (lacht).

» Deze keer wilden we ook een albupn maken. ‘The Ideal Crash’ moest een cd worden die aan de el­pees van weleer deed denken: tien nummers waaraan niemand van ons nog twijfelt – er zijn heel veel slechte nummers afgevallen. We hielden zelfs een A- en een B-kant voor ogen, en die B-kant moest dan sterk beginnen met Instant Streef’.

» Het moest wel zo’n cd worden, want in één jaar tijd hadden we honderdzeventig keer opgetreden, en daardoor zijn we steeds hechter
geworden; de line-up van dEUS is nu al drie jaar niet gewijzigd, en dat is een record voor ons. Vroeger had nagenoeg ieder groepslid eennevenproject – dat was heel roman­tisch, maar in de praktijk was het een nachtmerrie. Tussen de opna­mes van ‘The Ideal Crash’ door heb ik een filmpje gemaakt voor de opera ‘Lulu’. en ook nog een recla­mefilmpje en de clip van ‘Instant Street’, en ik merkte dat de kwali­teit waar ik voor dEUS naar streef eronder ging lijden. Ik wil wel zo­veel mogelijk verschillende dingen doen. maar niet meer alles tegelijk. Dit jaar is het dEUS en niks anders.»

HUMO Door honderdzeventig keer per jaar op te treden, kwamen jul­lie naar verluidt collectief in een soort gekte terecht. Herinner je je die toestand nog?

BARMAN « Absoluut: ’t was iets vol­komen onnatuurlijks, bijna een an­dere dimensie. En dan de vernede­ringen van een slecht concert! Ik schaamde me, want een slecht con­cert is onvergeeflijk. Je denkt dat je alles onder controle hebt, zo van Wij kennen ons wereldje ondertus­sen wel’, maar ineens blijk je er he­lemaal geen greep meer op te heb­ben. Op de duur begonnen we onze eigen mythetjes te geloven.»

HUMO De bohème.

BARMAN « Voilà, èn het mythetje an de nonchalance èn het mythetje van de improvisatie. Er waren tijden •_lat we daarmee begonnen te koket­teren. en dan wordt het gevaarlijk.» MMO Wat moest er gebeuren op­dat het tij zou keren?

BARMAN « We moesten een paar keer op ons bakkes vallen. En ie­mand moest ons op strenge toon zeggen:               it together.’ Op een dag
spreek je ook jezelf streng toe. Maar een mens moet af en toe eventjes aan z’n megalomane trip ten onder dreigen te gaan, om daarna weer be­ter de werkelijkheid te kunnen zien. lk herinner me dat een gitarist ooit zo wankel was dat hij op weg naar het podium z’n pols brak, en dat een ander lid van dEUS het verkeerde podium opstapte (lacht). Maar goed, ik wil niet overdrijven: Nirvana zal op dat gebied nog wel wat anders hebben doorgemaakt. denk ik.»

HUMO Alweer lang geleden dat ik nog eens aan Nirvana heb gedacht. Had jij iets met Kurt Cobain?

BARMAN » Kurt Cobain leed aan een voor mij onbegrijpelijke angst, die gebaseerd is op wat men in Enge­land indie philosophy noemt: een reeks alternatieve dogma’s. Eén daarvan is: angst voor roem. Zulke dogma’s zijn even onzinnig als angstwrkkend. Ik zou er in ieder ge­val nooit mijn muziek voor veran­&Ten. laat staan mijn levensstijl. Cobain kon toch ook stoppen? Of gewoon met een andere groep be­ginnen? Alle hysterie koelt toch af?»

dEUS-

‘Ik denk dat ik een voorliefde heb voor dingen die ontaarden. Ik verwacht ook altijd dat de dingen slecht zullen aflopen. Dat alles ook in mijn teksten slecht afloopt, is een soort defensiemechanisme: ik heb de indruk dat ik zo het naderende onheil kan bezweren.’

Vijf gasten op een bus

HUMO Kun je nog uitkijken naar een tournee? Je weet dat je er op­nieuw geradbraakt zal uitkomen.

BARMAN « Absoluut. We hebben les­sen uit het verleden getrokken. We hebben een beetje discipline nodig. Als beginnende groep op tournee gaan, is altijd de kroniek van een aangekondigde mislukking: het kan niet anders – vijf jonge gasten op een bus, en om hen heen niks dan verleidingen. Maar op de duur hou je die verleidingen grotendeels voor bekeken, je leert beter te doseren, en je neemt boeken mee (lacht). lk hoop dat mijn discipline meegaat op tournee. Elke avond uitgaan is niet meer vol te houden: het is slecht voor de stem, de longen, de lever, en slecht voor de concerten.»

HUMO Je bent een professional ge­worden, Tom Barman.

BARMAN « Ik zeg je dit nu wel vóór de tournee, hè. We spreken elkaar later nog wel (lacht). Op dit ogen­blik hebben we allemaal veel zin om eraan te beginnen, heb ik de in­druk. Het wordt tijd.»

HUMO Is er ook iets waar je, aan de vooravond van een tournee, tegen­op ziet?

BARMAN « De verveling. Portishead heeft een tournee moeten stopzet­ten omdat iedereen alcoholist dreig­de te worden – je begint op een be­paald moment te drinken uit verve­ling. Als je merkt dat het zover is, zou je elkaar gewoon in het gezicht moeten slaan, zo van: ‘Stop ermee! En wel nu!’ Drank is altijd voorhan­den en altijd gratis, en meestal zit je te ver van de stad af om iets zinvols te doen – een museum bezoeken bijvoorbeeld – en toch moet je die drie uur voor de soundcheck zien zoek te maken. Je moet dat alle­maal leren beheersen, en dat leer je alleen maar uit ervaring. Die be­heersing is een kunst, zoals het ook een kunst is om normaal te blijven onder allerlei soorten druk.

» In België worden we nog met rust gelaten op straat, maar de laatste keer dat we in Portugal optraden, had ik de indruk dat ik werkelijk aan ieder-één een handtekening heb gegeven. `Now 1 wanna go dancin’,’ zei ik op een bepaald moment. ‘Niks van,’ kreeg ik te horen, ‘jij blijft hier mooi handtekeningen uitdelen.’ Dan kun je maar beter het hoofd koel houden.»

HUMO Is er binnen dEUS sprake van hechte vriendschap, of hebben jul­lie een wat lossere verhouding met elkaar?

BARMAN « Het aspect absolute vriendschap heb ik leren relativeren; in het begin dacht ik: `We zijn ge­trouwd en niemand zal het echtelijk dak verlaten’, maar Rudi en Stef gingen wel. Laten we zeggen dat ik nu wel heb ontdekt dat mensen een eigen leven hebben, dat zich buiten dEUS afspeelt. Al verwacht ik soms nog dat iedereen zich voor honderd percent opoffert. Had Craig mij twee jaar geleden gezegd dat hij een ei­gen leven buiten dEUS wilde, dan had ik vast gereageerd met: ‘Hoe­zo?! Dat lijkt me wel erg vergezocht, Craig.’ Terwijl ik dat nu een… euh… een evidentie vindt (lacht).»

HUMO Heb je zelf een leven buiten dEUS?

BARMAN « lk moet niet zo nodig zo’n eigen leven hebben, want ik heb vrede met het feit dat dEUS mijn eigen leven is. en dat al wat ik doe ermee verbonden is. Ik heb wel nood aan alleenzijn en privacy, en dat is wel eens moeilijk: zelfs in ho­tels slapen we met z’n tweeën op een kamer. En in de bus is er al he­lemaal geen privacy. Maar ik klaag er ook nooit over dat ik geen leven buiten dEUS heb. Over drie, vier jaar is het misschien voorbij, maar wat ik gedurende al die jaren met mijn tijd heb gedaan, zal ik ten vol­le hebben gedaan. Ik weet wel dat ik de combinatie cd’tje maken-pro­motie-tournee ooit beu zal worden: het kan niet anders of zelfs dat wordt op de duur routine.»

Only Rock’n’roll, but

HUMO De laatste tijd hoor ik wel eens de klacht dat er geen Echt Grote Namen meer bestaan in de rock, ter­wijl er toch meer groepen zijn dan ooit tevoren. Roem zal ondertussen dus wel heel wat anders betekenen dan pakweg twintig jaar geleden.

BARMAN « Precies daarom vind ik het zo fascinerend om in de jaren negentig muziek te maken. Groepen als Radiohead en R.E.M. hebben roem heel toegankelijk gemaakt, ze hebben ‘m gedemocratiseerd. Mi­chael Stipe is eigenlijk een moderne goeroe voor bekende mensen van nu. Hij weet fantastisch met zijn be­kendheid om te gaan, hij blijft be­reikbaar, hij is op een bijzondere manier gewoon. Vooral Hollywood-acteurs als Brad Pitt en Demi Moore maken van roem iets afschuwelijks: als je ziet hoe zij leven – dat exclu­sieve, wereldvreemde Beverly Hills­gedoe – dan wil je dat toch niet, daar verlang je als creatief mens toch niet naar als je een beetje verstand hebt?»

HUMO Bestaat er volgens jou zoiets als volwassen rock? Of dwingt rock je om, op het kunstmatige af, jong te blijven?

BARMAN « Ik denk dat je er perfect ouder in kunt worden. Voor ons is het voor een groot deel fun, lol trappen, maar ik heb het nooit een­zijdig als een uiting van jeugd ge­zien. Dat komt misschien omdat ik het maken van muziek en het schrijven van teksten serieus neem. en rock dus altijd op een volwassen manier heb benaderd. lk vind pop­muziek zeer belangrijk, zonder daarbij uit het oog te verliezen dat het maar popmuziek is, en dat het ook dient om de mensen even te verstrooien. Of te troosten: toen het uit was met mijn vriendin, heb ik heel veel naar Joni Mitchell geluis­terd, meestal naar liejira’: zij schreef dus de soundtrack van mijn verwerkingsproces. ’t Is maar pop­muziek, maar soms lijkt die popmu­ziek me wel van levensbelang.»

Foto´s Johan Jacobs